Məzmun cədvəli
Məzmun cədvəli
Bazarda bu qədər çoxlu multivitamin olduğu üçün hansının sizin üçün ən yaxşı olduğunu bilmək çətin ola bilər. Bu məqalədə multivitaminlərin geniş dünyası və qidalanma ehtiyaclarınıza ən uyğun olanı seçərkən nələrə diqqət etməli olduğunuz araşdırılacaq.
20-ci-ci əsrin əvvəllərində yalnız karbohidratlar, zülallar və yağlar qidada vacib qida maddələri kimi qəbul edilirdi. Gigiyena qaydalarına əməl edilməməsi səbəbindən bu dövrdə xəstəliklər geniş yayıldı və bakteriyaları azaltmaq üçün qida dezinfeksiya edildi. Təəssüf ki, taxılların cilalanması və südü sterilizasiya etmək kimi sanitariya tədbirləri qidada olan bir çox vitamini məhv etmişdir. B vitamini çatışmazlığı, nəticədə sinir zədələnməsi və C vitamini çatışmazlığından qaynaqlanan sinqa artmaqda və olduqca geniş yayılmaqda idi.
Alimlər 1912-ci ildə qidaların tərkibində yalnız karbohidratlar, zülallar və yağlardan başqa daha çox şey olduğunu aşkar etdilər. "Aksesuar maddələr" bu əlavə qida maddələrinə "vitamin" termini istifadə edilməzdən əvvəl verilən ad idi və nəhayət, "vitamin" termini yarandı və bu gün də istifadə olunur. Casimir Funk vitaminləri kəşf etməklə tanınır. O, qidalarda olan vitaminlərlə bir çox xəstəliyin müalicə edilə biləcəyini irəli sürdü.
İlk multivitamin 1915-ci ildə Forrest C. Shaklee adlı ABŞ həkimi tərəfindən hazırlanmışdır. O, məhsulu 1929-cu ilə qədər "vitamin" terminini istifadə etməyə başlayana qədər "Shaklee's Vitalize Minerals" kimi satdı. Gündə bir dəfə qəbul edilən ilk multivitamin 1943-cü ildə bazara çıxdı və 1950-ci illərin ortalarına qədər multivitaminlər adətən nahar süfrəsində yeməklərlə birlikdə istifadə olunmağa başladı.
İllər ərzində multivitaminlər vitamin və mineralların özlərini əldə etmək üçün müxtəlif mənbələrdən istifadə etməklə müxtəlif formulalara çevrilmişdir. 1973-cü ildə MegaFood şirkəti sintetik maddələrdən istifadə etmək əvəzinə, qidadan vitamin çıxarmaq üçün ilk yolunu tapdı. Digər şirkətlər də 1970-ci illərdə daha təbii multivitaminlər yaratmaq üçün bitki mənşəli maddələrdən istifadə etməyə başladılar.
Bugünkü bazarda soyasız, qlütensiz, südsüz, üzvi, veqan və daha çox kimi daha innovativ seçimlərimiz var. Multivitaminlərdə ən son trendlərdən biri yüksək potensiallı vitamindir. Bu, əslində nə deməkdir və vitamininizin yüksək potensiala malik olub olmadığını necə bilirsiniz?
1997-ci ildə Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) tərəfindən təyin edilən "yüksək potensial" termini, adətən istehlak edilən gündəlik qəbulun (RDI) 100 faizi və ya daha çoxunda mövcud olan fərdi vitamin və ya mineralları təsvir etmək üçün məhsul etiketində istifadə edilə bilər. Bunu deməyin başqa bir yolu, əgər vitamin RDI-nin 100%-ni təşkil edirsə, onda onu yüksək potensial adlandırmaq olar.
Yüksək potensiallı vitamin qəbul etmək vacibdir, çünki onlar əlavə qida kimi nəzərdə tutulub. Yəni, əgər pəhrizinizdən və ya gündəlik yediyiniz qidalardan ehtiyac duyduğunuz bütün vitamin və mineralları almırsınızsa, multivitamin qəbul etmək qida qəbulunuzdan əskik olan qida maddələrini bərpa edə bilər. Əgər itkin vitamin və mineralları əlavə edirsinizsə, onda multivitaminlərin hər bir qida maddəsi üçün RDI təmin etməsini istəyirsiniz.
Artıq yüksək potensiallı məhsul qəbul etdiyimizi təsdiqləmək üçün tərkib hissələrinin RDI-nin 100%-i və ya daha çox olub olmadığını müəyyən etmək üçün multivitamininizin etiketini yoxlamağı bildiyimizə görə, multivitamin seçərkən başqa nələrə diqqət yetirməlisiniz?
Əgər sizə vitamin B və ya D vitaminikimi qida çatışmazlığı diaqnozu qoyulubsa, multivitamininizin çatışmayan qida maddəsinin yüksək potensiala malik olduğundan əmin olmaq istəyirsiniz.
Həmçinin, vitaminlərin məqsədlərinizi və həyat tərzinizi dəstəklədiyinə əmin olmaq istəyirsiniz. Məsələn, göz sağlamlığını artırmaq istəyirsinizsə, A vitamini vacibdir. Eynilə, əgər diabetiniz varsa, biotin multivitaminlərinizdə axtarmaq istədiyiniz yaxşı bir tərkib hissəsi ola bilər. Diabet xəstələri üçün digər ideal tərkib hissəsi xromdur. Xrom insulinə həssaslığı və karbohidrat metabolizmasını yaxşılaşdıra bilən bir iz mineralıdır.
Əgər hamiləsinizsə və ya hamilə qalmaq istəyirsinizsə, fol turşusu ilə zəngin olan multivitamin və ya B9 və B12qəbul edin. Hər ikisi anadangəlmə qüsurların qarşısının alınmasında vacibdir
E vitamini və C vitamini kimi vitaminlər bədəninizi sərbəst radikallardan qorumağa kömək edən güclü antioksidantlardır. Sərbəst radikallar hüceyrələrinizin daha sürətli yaşlanmasına səbəb olur və eyni zamanda hüceyrələrə zərər verir. Sərbəst radikallar ürək xəstəliklərində və digər xroniki xəstəliklərdə rol oynayır.
E vitamini həmçinin görmə, beyin, dəri və reproduktiv sağlamlıq da daxil olmaqla bədənin bir çox digər funksiyalarında əsas rol oynayır. C vitamini bədən toxumalarınızın düzgün böyüməsi və bərpası üçün lazımdır və düzgün immun funksiyasına və yaraların sağalmasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. Dişləriniz, sümükləriniz, kollageniniz və qığırdaqlarınız inkişaf və qorunma üçün C vitaminindən asılıdır.
Alfa-lipoik turşusu sinir funksiyasını yaxşılaşdıra, iltihabı azalda, yaddaş itkisinin irəliləməsini yavaşlada və ürək xəstəliyi riskini azalda bilən başqa bir əla antioksidandır.
Likopen yüksək potensiallı multivitamininizin tərkib hissələri siyahısında olmalı olan digər güclü bir antioksidandır. Günəşdən qorunma likopen istehlakının digər müsbət faydasıdır. Metabolik sindromlu insanlar üçün likopen vaxtından əvvəl ölüm riskini azaltmağa kömək edə bilər. Likopen əlavəsinin digər bir faydası ürək xəstəliyi riskinin azalmasıdır.
Pantoten turşusu, həmçinin B5 vitamini kimi də tanınır, qidanın enerjiyə çevrilməsinə kömək edir. Bu xüsusi qida maddəsi bədəndə yağ metabolizmasına da kömək edir.
B12 vitamini multivitamininizdə olmalı olan digər enerji artırıcı qidadır. B12 qırmızı qan hüceyrələrinin əmələ gəlməsi üçün vacibdir və anemiyanın qarşısını almağa kömək edir. Anemiya əksər xəstələrdə yorğunluğa səbəb olur. Enerji stimullaşdırıcı təsirlərinə əlavə olaraq, B12 vitamini doğuş qüsurlarının qarşısını alaraq sağlam hamiləliyi də dəstəkləyir. Makula degenerasiyası, osteoporoz və depressiya riskini kifayət qədər B12 səviyyəsi ilə azalda bilərsiniz.
Xrom həmçinin zülalları, karbohidratları və yağları bədəninizin istifadə edə biləcəyi enerjiyə çevirməyə kömək edərək enerji dəstəyi təmin edir.
Bor, güclü sümükləri dəstəkləməyə, testosteron səviyyəsini artırmağa və atletik performansı artırmağa kömək edən bir iz mineralıdır.
Bu gün bir çox multivitaminlər əlavə fayda üçün vitamin və ya mineral olmayan otlar və digər inqrediyentlər təklif edir.
Marigold çiçəyi, premium multivitaminlərdə tapıla bilən əlavə bir bitkinin yaxşı bir nümunəsidir. Marigold qan dövranını artırmağa, sağlam toxuma böyüməsinə kömək etməyə, iltihabı azaltmağa və infeksiyalarla mübarizə aparmağa kömək edir.
Bitki piqmentləri və ya kversetin kimi flavonoidlər gündəlik multivitamin qəbuluna ağıllı bir əlavədir. Kversetin allergiyanı aradan qaldıran xüsusiyyətlərə malik güclü bir antioksidandır. Həmçinin nevroloji pozğunluq, ürək xəstəliyi və infeksiyaların inkişaf riskini azaltdığı da məlumdur.
Formulaya apigenin əlavə etməklə multivitamin faydalarının uzun siyahısına sakitləşdirici təsirlər əlavə etmək olar. Apigenin, çobanyastığı çayınınaktiv tərkib hissəsi olan flavondur. İltihab əleyhinə və antioksidan xüsusiyyətləri ilə yanaşı, rahatlama və ya sedasiya yarada bilər. Apigenin təbii olaraq oregano, cəfəri, ənginar və ispanaqda da olur.
Yaşınızdan və cinsinizdən asılı olaraq, multivitaminlərdə olan müəyyən mikroelementlərə daha çox və ya daha az ehtiyacınız ola bilər.
Əgər siz premenopozal qadınsınızsa, postmenopozal qadın və ya kişidən daha çox dəmirə ehtiyacınız ola bilər. Yaşlı vətəndaşların daha çox kalsium və D vitamini-a ehtiyacı ola bilər. Kişilər, qadınlarla müqayisədə adətən daha çox A, B, Evə Kvitaminlərinə, eləcə də sinkəehtiyac duyurlar.
İdeal olaraq, uşaqlar yemək və qəlyanaltılardan kifayət qədər qidalanma alsalar da, müasir dövrdə sağlam böyümə və inkişaf üçün lazım olan kifayət qədər vitamin və mineral çatışmazlığı ola bilər. Uşaqların sümüklərin böyüməsi üçün kifayət qədər kalsium və sağlam bağırsaq hərəkətliliyi üçün lif lazımdır.
Düzgün qəbul edildikdə, multivitaminlərin ciddi yan təsirlərə səbəb olması gözlənilmir.
Multivitamin qəbulundan yarana biləcək yan təsirlərə ürəkbulanma, mədə pozğunluğu, qızartı, xoşagəlməz dad və ishal daxildir.
Əgər minerallar böyük dozalarda qəbul edilərsə, ürək döyüntüsünün nizamsızlığı, çaşqınlıq, əzələ zəifliyi, dişlərin ləkələnməsi və sidiyin artması kimi yan təsirlər yarana bilər.
Özünüz üçün düzgün multivitamin seçərkən yüksək potensiallı multivitamin seçmək ilk prioritet olmalıdır. Nəzərə alınmalı digər amillər həyat tərziniz, yaşınız, cinsiniz və ola biləcək hər hansı bir vitamin və ya mineral çatışmazlığınızdır.
Multivitamin tərkibində ola biləcək və sizin üçün arzuolunan əlavə faydalar təmin edə biləcək otlar və ya flavonoidlər kimi əlavə maddələri nəzərdən keçirin.
Xüsusilə hamiləsinizsə, əmizdirirsinizsə və ya sağlamlıq probleminiz varsa, rejiminizə gündəlik multivitamin əlavə etmək də daxil olmaqla, yeni bir əlavə qəbuluna başlamazdan əvvəl həmişə həkiminizlə məsləhətləşin.
İstinadlar:
DISCLAIMER: These statements have not been approved by the Food and Drug Administration. These products are not intended to diagnose, treat, cure, or prevent disease.
